Georgian International University GIU the Interdisciplinary Science Journal
The collection is published by Georgian International University since 2023 in Georgian and English languages. The scientific directions of the collection are: Law, Economics, Social Sciences and Humanities.
ციფრული ეკონომიკა და პროფესიული განათლების გამოწვევები ხელოვნური ინტელექტის ეპოქაში
ხელოვნური ინტელექტის (AI) და ციფრული ეკონომიკის უპრეცედენტო ზრდა მსოფლიო მასშტაბით მნიშვნელოვან გარდაქმნებს აჩენს შრომის ბაზარზე, რაც ახალი, მოქნილი უნარების საჭიროებას ქმნის. ამ ტალღის ფონზე, პროფესიული განათლებისა და ტრენინგის (VET) სისტემები სასიცოცხლო როლს იძენენ სამუშაო ძალის წარმატებული ადაპტაციის უზრუნველყოფაში. საერთაშორისო გამოცდილება გვთავაზობს ინოვაციურ გზებს VET სისტემების გასაძლიერებლად - სასწავლო პროგრამებში ციფრული კომპეტენციების ინტეგრაციას, სწრაფი ტრენინგის მოდულების შემუშავებას და საჯარო-კერძო პარტნიორობის გაღრმავებას. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა მიკრო-სერტიფიკატების და უნარებზე დაფუძნებული დაქირავების ზრდას, რაც თანამედროვე უნარების სწრაფ აღიარებას უწყობს ხელს. მოცემული სტატია იკვლევს საქართველოს პროფესიული განათლების სისტემის მზადყოფნას ამ გლობალური ცვლილებებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყანაში მიმდინარეობს გარკვეული ნაბიჯები ციფრული პროგრამების ინტეგრაციის მიმართულებით (როგორიცაა IT, ციფრული მარკეტინგი), ხელოვნურ ინტელექტზე ორიენტირებული სწავლება და სპეციფიკური მოკლევადიანი მოდულები ჯერ კიდევ განვითარების საწყის ეტაპზეა. კერძოდ, საქართველოს სისტემა კვლავ აწყდება გამოწვევებს, მათ შორის ახალგაზრდების დაბალ ჩართულობას VET-ში, შრომის ბაზრის მოთხოვნებთან უნარების შეუსაბამობას, კვალიფიციური კადრების სიმცირეს და ინფრასტრუქტურულ ხარვეზებს. სტატია მიზნად ისახავს ამ კრიტიკული გამოწვევების ანალიზს და კონკრეტული რეკომენდაციების შემუშავებას, რათა საქართველოს VET სისტემამ შეძლოს AI-ის ეპოქაში ღირებული კადრების მომზადება და ხელი შეუწყოს ქვეყნის კონკურენტუნარიანობის ამაღლებას ციფრულ ეკონომიკაში.
The imbalance between the rights and obligations of stepchildren in family and inheritance law
The conference paper will examine the imbalance between the rights and obligations of stepchildren in family and inheritance law. Georgian legislation disproportionately defines the rights and responsibilities of stepchildren, assigning them greater obligations than their capacities allow. This discrepancy creates practical challenges and complicates judicial proceedings. Family law requires stepchildren to support their incapacitated stepparents by imposing alimony obligations. However, stepchildren are not included in the legal heirs’ list. Furthermore, if stepparents have no legal heirs, stepchildren are still not recognized as heirs, and the property is transferred to the state. Such legal provisions raise concerns regarding the constitutional rights of stepchildren. There is no unified perspective among scholars about the role stepchildren occupy or should occupy in family and inheritance law or how their rights and obligations should be balanced. This lack of consensus underscores the importance of analyzing this issue. The research draws upon: the Civil Code of Georgia, scholarly legal perspectives, court decisions, and the legislation and practices of foreign countries.
Artificial Intelligence is transforming the way people learn second languages. In SLA research and practice, AI now supports learners in several significant ways. The most important of these is elegant tutoring, often referred to as personalized learning, in which AI systems adapt instruction to the individual learner’s needs, proficiency level, and learning trajectory. Artificial Intelligence is reshaping second language acquisition (SLA) by providing tools that enhance both research and pedagogy. Among the various applications of AI in language learning, one of the most influential is elegant tutoring, or personalized learning. These AI-driven systems deliver instruction that dynamically adjusts to each learner’s strengths, weaknesses, pace, and preferences, thereby creating individualized learning paths that are often more efficient and engaging than traditional one-size-fits-all approaches. Artificial Intelligence is transforming the way people learn second languages. In SLA research and practice AI supports learners in several major ways. The most important appears to be so called elegant tutoring or Personalized Learning.
ხელოვნური ინტელექტი და სოციალური ცვლილებები: ციფრული ტრანსფორმაციის გავლენა საზოგადოებრივ ურთიერთობებზე
ხელოვნური ინტელექტის სწრაფი განვითარება და მისი ინტეგრაცია სხვადასხვა სოციალურ და ეკონომიკურ სფეროში სერიოზულად ცვლის საზოგადოებრივი ურთიერთობების სტრუქტურას. ციფრული ტრანსფორმაცია არა მხოლოდ აჩქარებს ინფორმაციის მიღებისა და გავრცელების პროცესს, არამედ ქმნის ახალ ნორმებს და სტანდარტებს სოციალურ კომუნიკაციაში. ეს კვლევა მიზნად ისახავს შეფასდეს, როგორ ახდენს ხელოვნური ინტელექტი გავლენას სოციალურ ურთიერთობებზე, სოციალური ქსელების სტრუქტურაზე, სამუშაო გარემოსა და ყოველდღიურ კომუნიკაციაში. კვლევის მეთოდოლოგია ეფუძნება წერილობითი წყაროების ანალიზს, შემთხვევის შესწავლას და სოციალური პლატფორმების გამოყენების სტატისტიკურ მონაცემებს. კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ ხელოვნური ინტელექტის შექმნის როგორც შესაძლებლობებს ეფექტური და დისტანციური კომუნიკაციისთვის, ისე ახალ გამოწვევებს, მათ შორის სოციალურ ინკლუზიას, პირადი დაცვასა და სოციალურ ნორმებზე ზეგავლენის თვალსაზრისით. დასკვნებში ხაზგასმულია, რომ ტექნოლოგიების პასუხისმგებლიანი ინტეგრაცია, ეთიკური ნორმების დაცვა და სოციალური განათლების განვითარება აუცილებელია იმისათვის, რათა ციფრული ტრანსფორმაცია საზოგადოებისთვის სასიკეთო და მდგრადი აღმოჩნდეს.
Code and Consciousness: Biology of Emotions and Digital Empathy
The digital era redefines the interaction between the human psyche and intelligent technological systems, introducing a new intellectual paradigm where emotion, cognition, and emerging machine architectures intersect. Biological empathy is grounded in the coordinated activity of the limbic system, prefrontal cortex, and mirror-neuron networks, which generate affective resonance, emotional interpretation, and authentic interpersonal attunement. Meanwhile, artificial intelligence, through deep learning and semantic modeling, develops algorithmic (Hassabis et al., 2017) systems capable of decoding emotional signals, performing complex affective analysis, and simulating empathetic responses. While algorithmic (Hassabis et al., 2017) empathy does not possess subjective emotional experience, it increasingly demonstrates functional value in psychotherapeutic contexts- particularly within co-supervision environments, emotional support interventions, stress-regulation frameworks, and self‑guided cognitive‑behavioral tools. This paper explores the theoretical construct of technological consciousness, neurocognitive parallels between biological and artificial empathy, and the ethical‑clinical challenges associated with AI‑mediated emotional interaction. It emphasizes risk‑mitigation strategies - including data protection, reduction of pseudo‑empathic influence, and prevention of excessive reliance on intelligent systems. Ultimately, it proposes a hybrid mental‑health model in which human emotional intelligence and algorithmic (Hassabis et al., 2017) analysis work synergistically to advance future therapeutic ecosystems and enhance equitable access to psychological support.
ხელოვნური ინტელექტის გამოწვევბი მედიაინდუსტრიაში
სტატიაში განიხილულია ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიების გავლენა თანამედროვე მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებზე. გაანალიზებულია მედიის მიერ ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების ძირითადი მიმართულებები. ნაჩვენებია ერთის მხრივ, ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით მედიაინდუსტრიის სხვადასხვა ამოცანის მარტივად გადაჭრის პროცესი, რაც ჟურნალისტებს უმარტივებს საქმიანობას და ეხმარება მეტი დრო დაუთმონ შემოქმედებით სამუშაოს. მეორეს მხრივ, წარმოდგენილია გამოწვევები, რომლებიც აისახება ავტომატურად გენერირებული კონტენტის ხარისხზე, წარმოქმნილ ეთიკურ დილემებსა და ინფორმაციის სანდოობაზე. სტატიაში თემა განხილულია თანამედროვე მიდგომების შესაბამისად.
ხელოვნური ინტელექტი და ადამიანის უფლებები: სამართლებრივი რეგულაციისა და მონაცემთა დაცვის გამოწვევები
ხელოვნური ინტელექტის (AI) სწრაფი განვითარება წარმოადგენს მნიშვნელოვან გამოწვევას თანამედროვე სამართლებრივი სისტემებისთვის, განსაკუთრებით ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით. AI ტექნოლოგიები უკვე გამოიყენება ჯანდაცვაში, ფინანსებში, სამართალწარმოებაში, სოციალურ მედია პლატფორმებში და საჯარო ადმინისტრაციაში, რაც ქმნის ახალ სამართლებრივ, ეთიკურ და ტექნოლოგიურ პრობლემებს. ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა არის ის, რომ AI გადაწყვეტილებები ხშირად იღებს ალგორითმებით, რომლებიც გამჭვირვალე არაა და ზედამხედველობის გარეშე ფუნქციონირებენ. შედეგად იზრდება რისკი ადამიანის უფლებათა დარღვევის, პირადი მონაცემების არასათანადოდ დამუშავებისა და დისკრიმინაციული პრაქტიკების წარმოშობის. ეს პრობლემები იწვევს მთავარ კითხვას: ვინ უნდა იყოს პასუხისმგებელი AI გადაწყვეტილებით გამოწვეულ ზიანზე? სამართლებრივი პასუხისმგებლობის არარსებობა ან ბუნდოვანი ჩარჩო საფრთხეს უქმნის როგორც დაზარალებულების უფლებებს, ისე ტექნოლოგიების უსაფრთხო განვითარებას. ამ კონტექსტში, სხვადასხვა ქვეყანა და საერთაშორისო ორგანიზაციები ცდილობენ შექმნან რეგულაციები, რომლებიც უზრუნველყოფენ AI სისტემების ეთიკურ, უსაფრთხო და ადამიანის უფლებებს პატივისმცემელ გამოყენებას. ევროკავშირის ფარგლებში AI Act -ი წარმოადგენს სისტემურ მცდელობას, შექმნას რისკზე დაფუძნებული სამართლებრივი ჩარჩო, რომელიც ბალანსს უზრუნველყოფს ინოვაციასა და უფლებათა დაცვას შორის. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა გამჭვირვალობას, მონაცემთა დაცვას და ეთიკურ სტანდარტებს. ეფექტური რეგულირება მოითხოვს სამართლებრივი ნორმების შემუშავებას და ტექნიკური სტანდარტების განსაზღვრას, რომლებიც უზრუნველყოფენ გადაწყვეტილებების განმარტებადობას, უსაფრთხო მონაცემთა დამუშავებას და დისკრიმინაციის თავიდან აცილებას. AI-ის პრაქტიკაში დანერგვა და ადამიანის უფლებათა ურთიერთქმედება ხაზს უსვამს პრობლემას: ტექნოლოგიური პროგრესი შეიძლება საფრთხე იყოს უფლებებისთვის, თუ რეგულაცია და ეთიკა სათანადოდ არ არის უზრუნველყოფილი. ჩარჩოების შექმნა, საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვა და სისტემების მუდმივი მონიტორინგი წარმოადგენს აუცილებელ წინაპირობას AI-ის უსაფრთხო და ეთიკური გამოყენებისთვის, რომელიც თანხვედრაშია ადამიანის უფლებების დაცვასთან, სწორედ ამ ნაშრომში იქნება განხილული არსებული პრაქტიკა აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით და გაცემული იქნება რეკომენდაციები ამ მანკიერი პრაქტიკის აღმოსაფხვრელად.
ციფრული მეწარმეობა დღეს და მისი გამოწვევები საქართველოში
საქართველოში ციფრული ეკონომიკის განვითარება აქტუალური გახდა კოვიდ პანდემიის გავრცელების შემდეგ, ისევე როგორც მსოფლიოს უმეტეს ქვეყანაში. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო ან/და მისი დაცვის მიზნით შემუშავებულ იქნა გარკვეული წესები საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მიერ, რომელთა დაცვა სავალდებულო იყო. ამ ფაქტმა განაპირობა დასაქმებულთა რაოდენობის შემცირება, მაღაზიების, მარკეტების, ბაზრების და თვითდასაქმებულთა საქმიანობის შეზღუდვა ან შეჩერება. თუმცა მედალს ორი მხარე აქვს, ეს გარემობა გახდა მოსახლეობისთვის ბიძგის მიმცემი, თავად შეექმნათ რამე და ეზრუნათ თვითგანვითარებაზე, ახალი ბიზნესის დაწყებაზე, რომელიც ხელს შეუწყობდა დისტანციურად და ციფრულად მუშაობას. აქვე ისიც უნდა იყოს გათვალისწინებული, რომ 2020 წლის განმავლობაში შემოსავლების სამსახურში რეგისტრირებულ მცირე ბიზნესის მეწარმე ფიზიკურ პირთა რაოდენობა საგრძნობლად გაიზარდა, მისი ერთ-ერთი ხელშემწყობი ფაქტორი იყო მისი დაბეგვრის განაკვეთი - შემოსავლიდან მხოლოდ 1%-ის გადახდა და დეკლარირება ყოველთვიურად. ის რაც ფიზიკურად იყო ხელმისაწვდომი ახლა ციფრულ სამყაროში გადაინაცვლა, მაგალითად განათლება, ტრენინგები, აუდიო - ვიდეო მიმართვები, საინფორმაციო ტექნოლოგიური მომსახურება, ონლაინ ვაჭრობა. წინამდებარე ნაშრომის მიზანია საქართველოში ჩამოყალიბებული ციფრული მეწარმეობის ანალიზი, მასთან დაკავშირებული გამოწვევების შესახებ ყურადღების გამახვილება და მისი გადაჭრის მიმართულებების ჩვენება: თუ რამდენად კონტროლდება მათ მიერ მიღებული შემოსავლები, ხდება თუ არა გადასახადების ადმინისტრირება და მეწარმეთა მხრიდან რა დაბროკელებებს აწყდებიან.
კიბერსაფრთხეების სიმულაციური სავარჯიშოების პერიოდული განხორციელების საჭიროება უნივერსიტეტის პერსონალისთვის
კიბერ და ინფორმაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფა თანამედროვე უნივერსიტეტებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე კრიტიკული გამოწვევაა. უნივერსიტეტები, როგორც ღია აკადემიური გარემოები და საინფორმაციო რესურსებით მდიდარი ცენტრები, განსაკუთრებით დაუცველია კიბერთავდასხმების მიმართ. მოცემულ სტატიაში არგუმენტირებულად წარმოდგენილია, რომ უნივერსიტეტის პერსონალისთვის კიბერსაფრთხეების სიმულაციური სავარჯიშოების პერიოდული განხორციელება არა რეკომენდაცია, არამედ აუცილებელი კომპონენტია ორგანიზაციული კიბერდაცვის შექმნისა და შენარჩუნებისთვის. სტატიაში განხილულია სიმულაციების ძირითადი ტიპები (ფიშინგი, რენსომვეარი, DDoS, ინციდენტებზე რეაგირების მექანიზმები), მათი ტექნიკური უზრუნველყოფის მეთოდოლოგია და მოსალოდნელი შედეგები. ხაზგასმულია, რომ პერიოდულობა საშუალებას აძლევს არა მხოლოდ ცოდნის განახლებას, არამედ უწყვეტი გაუმჯობესების ციკლის (Continuous Improvement Cycle) დანერგვას, რაც საბოლოოდ ამცირებს რისკებს და აძლიერებს უნივერსიტეტის მთლიან უსაფრთხოების მდგომარეობას.
Problems of Legal Regulation of Algorithmic Administrative Acts in Georgia
The rapid development of information technologies raises the need for the introduction of algorithmic administrative acts. Algorithmic decisions, as an administrative act, affect fundamental human rights. An algorithmic administrative act is a decision made by an administrative body, in the process of which the administrative body relies on a software algorithm. Although the final decision can be approved by a person or issued automatically, in legal reality it is still considered an act issued by an administrative body, since the legal consequences of the decision create, change or terminate the rights and obligations of a person. Although digital governance in Georgia is developing gradually, we do not have a unified legal framework and what we have fragmentarily considers the specifics of automated decisions, which requires both changes in legislation and the creation of additional guarantees of transparency, ethics and protection of human rights. It is worth noting that the current administrative procedural law does not take into account the specifics of a decision made by an algorithm, in particular, it is not determined whether an automated decision constitutes an administrative act; the limits of responsibility of the algorithm developer, the administrative body and the final decision-making entity are unclear; There is no standard for the level of transparency and justification of algorithms; citizens have limited opportunities to substantiate and appeal automated decisions, the procedure for which is unknown to them. In the research process, it is important to find out how the legal regulation of algorithmic administrative acts should be organized in Georgia in the conditions when state structures are gradually switching to automated decisions. Examples of transport optimization in Tbilisi, social assistance allocation, risk-based customs control and other areas demonstrate that automated decisions are already being made by administrative bodies. Against the background of technological progress, decisions that are analyzed not by a person, but by an algorithm are becoming increasingly common, which raises new challenges both in terms of protecting fundamental human rights and state accountability. Accordingly, the Georgian legal system faces the challenge of how to adopt technological capabilities without violating fundamental human rights and the principles of fair administrative proceedings. The study aims to develop a unified view of whether an algorithmic decision constitutes an administrative act in the classical sense; how the right to justification works when the justification is built into the “code”; to what extent is it possible for a person to appeal a decision when the decision mechanism itself is unclear to them; and how does the state protect the security of personal data when decisions are based on automatic processing or high-risk AI models. The essence of the problem lies in the fact that Georgia does not yet have a unified, clear, specialized legal regulation that would include the identification, regulation, transparency, justification, human involvement and accountability of algorithmic administrative acts. The Administrative Procedure Code of Georgia does not contain special regulations on algorithmic decisions. The use of artificial intelligence in administrative activities raises questions about legality, transparency, accountability and protection of human rights. Also, in the context of European integration, Georgia is obliged to bring national legal acts into line with the standards of the EU AI Act.
ციფრული ტექნოლოგიები და განათლების უფლება ოკუპირებულ რეგიონებში: სამართლებრივი გამოწვევები და სახელმწიფო ვალდებულებები
წინამდებარე სტატია მიმოიხილავს განათლების უფლებას, როგორც საერთაშორისო და ეროვნული სამართლის ფუნდამენტურ პრინციპს და სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებას, განსაკუთრებით იმ რეგიონებში, სადაც გეოპოლიტიკური და სოციალურ-ეკონომიკური ბარიერები სწავლების უწყვეტობას ზღუდავს. „ბავშვის უფლებების შესახებ“ კონვენცია (მუხლი 28 და 29) და „ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ“ საერთაშორისო პაქტი (მუხლი 13) სახელმწიფოს ავალდებულებს უზრუნველყოს განათლებაზე თანაბარი წვდომა და ბავშვის უნარების სრული განვითარება. საქართველოს კონსტიტუციის 27-ე მუხლი ამ სტანდარტებს ეროვნულ დონეზე ამყარებს. ოკუპირებულ რეგიონებში მცხოვრები მოსწავლეები ერთ-ერთი ყველაზე მოწყვლადი ჯგუფია, რადგან მათთვის განათლების ხელმისაწვდომობა შეზღუდულია არა მხოლოდ პოლიტიკური ფაქტორებით, არამედ ტექნოლოგიური ბარიერებითაც. ციფრული ტექნოლოგიები ერთ-ერთ მთავარ მექანიზმად იქცა, რომელიც საშუალებას აძლევს სახელმწიფოს, შეასრულოს კონსტიტუციური და საერთაშორისო სამართლებრივი ვალდებულებები განათლების უფლების რეალიზების შესახებ. 1907 წლის ჰააგის რეგულაციების („ომის კანონებისა და ჩვეულებების შესახებ კონვენცია (IV) და მისი დანართი: ომის დროს მიწაზე მოქმედი კანონებისა და ჩვეულებების შესახებ წესები.“) მიხედვით, ოკუპანტ სახელმწიფოს ეკისრება ვალდებულება უზრუნველყოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე საჯარო ინსტიტუციების, მათ შორის განათლებაზე პასუხისმგებელი სტრუქტურების ფუნქციონირება და საზოგადოებრივი წესრიგის შენარჩუნება (მუხლი 43). აღნიშნული ვალდებულებები კიდევ უფრო მკაფიოდაა განმტკიცებული „ომის დროს მშვიდობიანი მოსახლეობის დაცვის შესახებ“ ჟენევის მეოთხე კონვენციის 50-ე მუხლში, რომლის მიხედვითაც ოკუპანტი სახელმწიფო ვალდებულია ხელი შეუწყოს ბავშვთა განათლებაზე და მოვლაზე პასუხისმგებელი ინსტიტუციების შეუფერხებელ ფუნქციონირებას, დაიცვას მათი პირადი სტატუსი და თავიდან აიცილოს ნებისმიერი ჩარევა ბავშვთა უფლებების შეზღუდვის მიმართულებით. საერთაშორისო სამართლით ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ბავშვების საგანმანათლებლო უფლებების დაცვა არა მხოლოდ ეთიკური, არამედ მკაფიოდ სამართლებრივი ვალდებულებაა. ამ კონტექსტში, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე განათლების უფლების უზრუნველყოფა იქცა რთულ სამართლებრივ ამოცანად, რომლის გადაწყვეტაც თანამედროვე პირობებში მნიშვნელოვანი ხარისხით დამოკიდებულია ციფრულ ტექნოლოგიებზე, დისტანციური სწავლების პლატფორმებსა და ციფრულ ინფრასტრუქტურაზე. შესაბამისად, ციფრული მექანიზმები სახელმწიფო ვალდებულებების შესრულების ინსტრუმენტად შეგვიძლია მივიჩნიოთ. თუმცა, დისტანციური სწავლების სწრაფმა ზრდამ გამოავლინა სერიოზული გამოწვევები: საკანონმდებლო ხარვეზები, მონაცემთა დაცვის პრობლემები, ტექნოლოგიური უთანასწორობა და ოკუპირებულ რეგიონებში ინტერნეტზე ხელმიუწვდომლობა. საქართველოსთვის, როგორც სახელმწიფოსთვის, რომელიც იღებს პასუხისმგებლობას საოკუპაციო პირობებშიც კი თავისი მოქალაქეების უფლებების დაცვაზე, აუცილებელია სამართლებრივი ჩარჩოს გაძლიერება, საერთაშორისო სტანდარტებთან ჰარმონიზაცია და ტექნოლოგიების მიზნობრივი გამოყენება. თემა განსაკუთრებით აქტუალურია ციფრული ეპოქის პირობებში, რადგან სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულებაა შექმნას ძლიერი, უსაფრთხო და სამართლებრივად მდგრადი ციფრული გარემო, რომელიც უზრუნველყოფს მაღალი ხარისხის განათლების ხელმისაწვდომობას ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ბავშვებისთვის.
The Problem of Recognition-Enforcement of Arbitration Award and Its Analysis In Georgian Legal Reality
The modern legal world has broken the myth of the court a long time ago, as the only body where justice can be administered. Today, everyone knows an arbitration as an alternative method of dispute resolution. As the Law of Georgia on arbitration says, the arbitration award rendered by on arbitral tribunal on the basis of a valid arbitration agreement is final and binding for the parties (the Law of Georgia on Arbitration, 2019). However, the arbitration award shall be subject to the specific procedures for its recognition and enforcement. The research aims to study the problems raised around this issue and the ways of their solution, along with positive trends. Apart from national and international legal literature, the thesis analyzed Georgian judicial practice as well. Considering the above, the features related to the recognition and enforcement of the arbitration award were studied in depth. The Convention on Recognition and Enforcement of Foreign Arbitration Awards and the Law of Georgia on Arbitration adopted in 2009 on the basis of the UN Model Law within the framework of UNCITRAL (Kekenadze G.,Tkemaladze S.,“A guide to arbitration”, 2017, p:1) played an important role in the research under which the main aspects, procedures, exceptions, grounds for refusal were determined. Accordingly, as a result of the research, it was established that the issue of recognition and enforcement of the arbitration award is one of the actual problems. In addition, the thesis elaborates the existing court decisions on the mentioned issue, emphasizes progressive opinions and explanations. Modern challenges in the Georgian legal reality were not left behind in the research, their positive or negative effects were evaluated. The research confirmed that the development of arbitration as an alternative method of dispute resolution is accompanied by changes in the modern legal world. The increased role of the mentioned institution in the business sector has become visible. The relevance of the issue of recognition and enforcement of the arbitration award in national law was clearly substantiated and, at the same time, the gaps in the law were shown. Based on the knowledge gained during the working on the thesis, recommendations were made in the conclusion regarding the alternatives to solve the above-mentioned problematic issues, and proposed various ways for more smooth and simplified procedures for the recognition and enforcement of arbitration awards in the future.
ღრუბელზე დაფუძნებული AI გადაწყვეტილებები პროგნოზირებადი ანალიტიკისთვის
თანამედროვე ციფრული ტრანსფორმაციის ეპოქაში ორგანიზაციები ყოველდღიურად აგროვებენ დიდ მოცულობის მონაცემებს, რომელთა საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილებები განსაზღვრავს მათი განვითარების სტრატეგიულ მიმართულებებს. აღნიშნულ კონტექსტში განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს ღრუბელზე დაფუძნებული ხელოვნური ინტელექტის (Cloud-Based Artificial Intelligence) ტექნოლოგიების გამოყენება, რომლებიც აერთიანებენ პროგნოზირებად ანალიტიკას, მონაცემთა ვიზუალიზაციასა და ინტელექტუალურ მოდელირებას. კვლევის მიზანია გაანალიზოს ღრუბლოვან გარემოში მოქმედი AI პლატფორმების — განსაკუთრებით Microsoft Azure Machine Learning Studio, Power BI AI Visuals და Azure Cognitive Services — შესაძლებლობები პროგნოზირებადი ანალიტიკის პროცესში. აღნიშნული ინსტრუმენტები უზრუნველყოფენ მონაცემთა ინტელექტუალურ დამუშავებას, ტენდენციების იდენტიფიცირებას და ოპტიმალური გადაწყვეტილებების ავტომატიზებულ ფორმირებას რეალურ დროში. ღრუბლოვანი ხელოვნური ინტელექტი წარმოადგენს ინტეგრირებულ ტექნოლოგიურ ჩარჩოს, რომელიც აერთიანებს მანქანური სწავლების ალგორითმებს, ბუნებრივი ენის დამუშავების მოდულებსა და მონაცემთა ანალიტიკის კომპონენტებს — ადგილობრივი IT ინფრასტრუქტურის საჭიროების გარეშე. მისი ერთ-ერთი ძირითადი უპირატესობა არის მასშტაბურობა და რესურსების მოქნილი გამოყენება, რაც უზრუნველყოფს მონაცემთა მზარდი მოცულობების სწრაფად და ეფექტიანად დამუშავებას. აღნიშნული ფაქტორი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მცირე და საშუალო ბიზნესებისთვის, რომლებიც ცდილობენ კონკურენცია გაუწიონ მონაცემებზე დაფუძნებულ გლობალურ ბაზარზე. ნაშრომი ასახავს, რომ ღრუბელზე დაფუძნებული ხელოვნური ინტელექტის ინტეგრაცია ორგანიზაციულ ანალიტიკურ პროცესებში ზრდის მონაცემთა დამუშავების სიზუსტესა და სიჩქარეს, ამცირებს ტექნოლოგიურ ხარჯებს და აჩქარებს ციფრული ტრანსფორმაციის პროცესს. შედეგად, ორგანიზაციები იღებენ მოქნილ, მასშტაბირებად და მონაცემებზე დაფუძნებულ გადაწყვეტილებებს, რაც განამტკიცებს მათ კონკურენტუნარიანობას თანამედროვე ტექნოლოგიურ ეკოსისტემაში.
მეტყველების მოდელებიდან დისკურსულ სტრატეგიებამდე: ენა როგორც ტექნოლოგიური პრაქტიკა
თანამედროვე ციფრული ტრანსფორმაციის ეპოქაში ენა აღარ წარმოადგენს მხოლოდ კომუნიკაციის ინსტრუმენტს — ის თავად იქცევა ტექნოლოგიურ პრაქტიკად, რომლის მეშვეობითაც ყალიბდება ახალი დისკურსული რეალობები. ხელოვნური ინტელექტის ენობრივი მოდელების (მაგალითად, ChatGPT და სხვა გენერაციული სისტემების) განვითარების ფონზე დისკურსის ბუნება გადამწყვეტ ცვლილებას განიცდის: მეტყველება ცვლის ფუნქციურ სტატუსს და იქცევა მონაცემად, რომელიც ალგორითმულად იწარმოება, იშიფრება და ხელახლა იწერება. მოხსენება მიმოიხილავს იმ გზას, რომელიც გადის ტრადიციული მეტყველების მოდელებიდან ციფრულ დისკურსულ სტრატეგიებამდე — სადაც ენა უკვე არა მხოლოდ სოციალური, არამედ ტექნოლოგიური ძალაა. მოხსენება ეყრდნობა დისკურსული ანალიზისა და ენათმეცნიერული პრაგმატიკის მიდგომებს, რათა გააანალიზოს, როგორ გარდაქმნის ხელოვნური ინტელექტი ენობრივ ქცევას, ავტორობას და მნიშვნელობის წარმოების მექანიზმებს.
ტურიზმის სექტორის ციფრული გარდაქმნება საქართველოში: „ჯიპი აი ჰოლდინგის" ინოვაციური მოდელი სამოგზაურო დაზღვევის ავტომატიზაციაში
The Use of ChatGPT in Business Administration: A Qualitative Student Study
The artificial intelligence assistant ChatGPT is one of the most popular platforms in the world, freely accessible to every individual. Its popularity is driven by ChatGPT’s ability to process information extremely quickly and perform various complex and simple tasks that previously required human effort. ChatGPT has begun to be actively used in the field of education; however, several potential negative consequences have also emerged. For example, ChatGPT may negatively affect the learning process: due to students’ high dependence on the AI assistant, their critical thinking and problem-solving skills may decline. In Georgia as well, the AI assistant is actively used within the education system. This article presents the results of a study that describes the positive and negative aspects, challenges, and opportunities of using ChatGPT in the teaching process of the Business Administration program.
Analysis of job displacement and creation by artificial intelligence
Artificial intelligence (AI) is transforming labor markets through automation, job displacement, and the creation of new employment opportunities. The study uses a descriptive and comparative research design to analyze the impact of artificial intelligence in various industries, using statistical trend analysis, sector comparative assessment, and NVivo-style interview qualitative analysis. The results indicate that industries such as manufacturing and retail trade have high job displacement rates (45% and 35%), while more jobs are created in healthcare and education through artificial intelligence (50% and 60%). A key challenge identified is the AI skills gap, with 84% of respondents highlighting the difficulties of workforce adaptation due to a lack or absence of AI-related training programs. Trend analysis reveals that job creation using artificial intelligence increased by 55% between 2015 and 2025, but most employees are not ready for new roles. Comparative industry analysis indicates that countries and sectors that invest in artificial intelligence retraining programs and artificial intelligence governance policies have lower rates of artificial intelligence-induced unemployment. Beyond economic concerns, this study highlights the psychological and social consequences of AI in the workplace, such as job insecurity, control over work performed, and mental health. To address these issues, governments and corporations must implement AI workforce retraining programs, fair labor policies, and ethical AI implementation strategies. The study concludes that proactive governance of artificial intelligence and workforce adaptation strategies are essential to ensure an inclusive and sustainable transformation of the labor market.
ციფრული მეწარმეობა და ინოვაციაური მართვა: AI - ს ინტეგრაცია ციფრულ ეკონომიკაში
ხელოვნური ინტელექტისა და ციფრული მეწარმეობის კონვერგენცია წარმოადგენს თანამედროვე ბიზნესის ერთ-ერთ ყველაზე ტრანსფორმაციულ მიმართულებას, რომელიც ფუნდამეტალურად ცვლის წარმოების ინოვაციურ მიდგომას. ეს ნაშრომი იკვლევს თუ როგორ ამარტივებს ციფრული ტექნოლოგიები ბიზნესის დაწყებას და ზრდის მასშტაბირების შესაძლებლობას და ამავდროულად AI ტექნოლოგიის ინტეგრაცია, რომელიც ცვლის მეწარმეობის პროცესებს, ბიზნეს მოდელის ინოვაციასა და ღირებულების შექმნის გზებს. აქედან გამომდინარე ხელოვნური ინტელექტის ინტეგრაციის სტრატეგიული გააზრება გადამწყვეტია როგორც მეწარმეებისთვის, ისე პოლიტიკის შემქმნელთათვის. ახლახან მომხდარმა მოვლენამ COVID-19-ის პანდემიამ, დააჩქარა ციფრული გარდაქმნა და ცხადყო ტექნოლოგიური მოქნილობის მნიშვნელობა ორგანიზაციული მდგრადობისთვის. დღეს სამეწარმეო ეკოსისტემები სულ უფრო მეტად ეფუძნება AI-ზე დაფუძნებულ გადაწყვეტილებებს, ავტომატიზაციასა და მონაცემებზე დამყარებულ სტრატეგიებს, რაც აძლიერებს კონკურენტუნარიანობას რომელიც ამავდროულად აჩენს ეთიკურ, სოციალურ და ეკონომიკურ გამოწვევებს.
ხელოვნური ინტელექტი და მისი როლი კრიზისების მართვაში: ტექნოლოგიური ჩარევის შესაძლებლობები და გამოწვევები
Contemporary global crises—including pandemics, climate disasters, humanitarian emergencies, and economic disruptions—pose increasingly complex challenges to governments, organizations, and societies. In this context, the potential of artificial intelligence (AI) as a tool for technological intervention in crisis management is gaining strategic relevance. This article explores the role of AI across the main phases of crisis management: early risk identification and prevention, response mechanisms, operational coordination, and post-crisis recovery. Drawing on international best practices, the study assesses the effectiveness of AI applications, identifies technological and ethical challenges, and examines governance-related considerations. The findings suggest that when properly integrated, artificial intelligence can serve not only as a mechanism for timely and effective crisis response, but also as a catalyst for long-term sustainable development.
პაციენტის პერსონალური მონაცემები ციფრულ ეპოქაში: სამართლებრივი ჩარჩო და თანამედროვე გამოწვევები
წინამდებარე სტატიაში განხილულია პაციენტის პერსონალური მონაცემების დაცვის საკითხები ციფრულ ეპოქაში, სადაც ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაცია ინტენსიურად მუშავდება ელექტრონულ სისტემებში, სხვადასხვა პლატფორმებსა და ხელოვნური ინტელექტის ალგორითმებში. პაციენტის პერსონალური მონაცემები, მათ შორის ინფორმირებული თანხმობის ტრადიციული ფორმა, რომელიც ისტორიულად დაკავშირებული იყო მხოლოდ სამედიცინო ჩარევის რისკების განმარტებასთან, ტექნოლოგიური პროგრესის პირობებში მნიშვნელოვნად გაფართოვდა და მოიცავს პაციენტის უფლებას გააკონტროლოს საკუთარი ჯანმრთელობის მონაცემების დამუშავების ყველა ეტაპი. სამედიცინო სფეროში, სადაც პაციენტების ჯანმრთელობისა და პირადი ცხოვრების ინფორმაცია ყველაზე მგრძნობიარეა, კონფიდენციალურობის დარღვევა არა მხოლოდ ეთიკურ და სამართლებრივ პრობლემებს წარმოშობს, არამედ შესაძლოა გამოიწვიოს თაღლითობა, მონაცემთა მანიპულაცია და სხვა სახის დანაშაულები. სტატია ეფუძნება საქართველოს ეროვნულ სამართლებრივ ჩარჩოს („პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონი; „პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოსკანონი) და ევროკავშირის მონაცემთა დაცვის ზოგად რეგულაციას (GDPR), რომლებიც განსაზღვრავენ მონაცემთა დამუშავების კანონიერებას, გამჭვირვალობას, მიზნობრიობასა და პაციენტის ინფორმირებულობის ხარისხს. კვლევის ფარგლებში შესწავლილ იქნა სამართლებრივი, ეთიკური და ტექნოლოგიური კომპონენტები, მათ შორის მონაცემთა უსაფრთხოების რისკები, ალგორითმული დამუშავების სპეციფიკა და ის ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ პაციენტის გააზრებული გადაწყვეტილების მიღებაზე. ახალი ტექნოლოგიების, კერძოდ ხელოვნური ინტელექტისა და ბლოკჩეინის გამოყენებამ მნიშვნელოვნად შეცვალა მონაცემთა დამუშავების პრაქტიკა, რაც სამართლებრივად უფრო მკაცრ და ტექნოლოგიურად დაცულ მექანიზმებს საჭიროებს. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ციფრული თანხმობის მექანიზმებს, რომლებიც მოითხოვს კომუნიკაციის უფრო მარტივ, წაკითხვად და მრავალდონიან ფორმატს, რათა პაციენტმა შეძლოს მონაცემთა დამუშავების მიზნების, მოცულობისა და შესაძლო შედეგების სწორად გაგება. ანალიზი ასახავს საერთაშორისო პრაქტიკას, რომელიც უპირატესობას ანიჭებს პაციენტზე ორიენტირებულ, გამჭვირვალე თანხმობის მოდელს. ეს გამოწვევები განსაკუთრებით აქტუალურია მაშინ, როდესაც სამედიცინო დაწესებულებები იყენებენ AI ალგორითმებს დიაგნოსტიკისთვის ან მონაცემთა პროგნოზირებისთვის, რასაც თან ახლავს მაღალი რისკი, რომ პაციენტის მონაცემები არასათანადოდ დამუშავდეს ან განისაზღვროს არასწორი ალგორითმული გადაწყვეტილებები. ნაშრომის მიზანია წარმოაჩინოს, როგორ შეიძლება საქართველოს სამართლებრივი და პრაქტიკული სისტემა ჰარმონიზდეს ევროპულ სტანდარტებთან ისე, რომ უზრუნველყოფილი იყოს პაციენტის პერსონალური მონაცემების დაცვა, ინფორმაციული ავტონომია, მონაცემთა კონფიდენციალურობა და უსაფრთხოება ციფრული ჯანმრთელობის პირობებში. ამასთან, პრაქტიკაში განსაკუთრებულ სირთულეებს ქმნის პაციენტთა ციფრული უნარების დაბალი დონე და სამედიცინო დაწესებულებების ტექნოლოგიური შეზღუდვები, რაც უშედეგოდ აისახება ინფორმირებული თანხმობის ხარისხზე.
EU's influence on Serbia's current political spectrum-Ideological clash between political elites and EU's intention
Currently EU’s enlargement policy has been implementing rapidly since at very beginning of 21st century. Joining new member states can be very beneficial for developing countries in every shape of future. However, sometime there is a case when political leaders do not show their vulnerability of cooperation with intergovernmental actors, as like European Union. The reason can be arisen from realistic perspectives-as far as this theory argue each individual state actors, follow its realpolitik approaches, that sometime does not leave any space for cooperation. In our case relationship between Serbia and EU in Vucic’s period, is very interesting to investigate. As far as his behavior is not predictable, he is regarded as one of the most successful populist leaders manifesting Eurosceptic narratives, during his election campaign. The main aim of this paper is to analyze his attitude as a political leader of Serbian Progressive party and find general overview of his voter’s how do they react on his anti-European narrative? Why does Vucic’s action is regarded as a threats for European Integration policy? I will code his latest speeches with an appropriate idea, related from the Facebook users who commented on his particular posts. I will organize those Facebook announcements from pre-election campaign in 2023. I will select those posts containing information about his election rally. As a sum, 4 Facebook post is analyzed, as far, as it is micro research only.
ხელოვნური ინტელექტის ინტეგრაციის ეთიკური დილემები მართლმსაჯულების სისტემაში
Personalisation in Digital Marketing: Trends, Challenges, and Implications for Georgia
This paper examines the role of personalisation in digital marketing, with a particular focus on its development and applicability in the Georgian market. Personalisation, enabled by the collection and analysis of customer data and increasingly supported by artificial intelligence (AI), has become central to enhancing customer experience across the pre-purchase, purchase, and post-purchase stages of the customer journey. The literature indicates a shift from segmentbased communication toward individual-level, real-time, predictive, and omnichannel personalisation. At the same time, several challenges arise in the adoption of personalised marketing practices, including data fragmentation, limited organisational capabilities, growing privacy concerns, and risks associated with excessive or biased personalisation. In the context of Georgia, expanding internet penetration and the accelerated growth of e-commerce provide favourable conditions for the adoption of personalised marketing strategies. However, the implementation of advanced personalisation remains concentrated in large firms with stronger technological infrastructure, while small and medium-sized enterprises face resource and skills constraints. The findings highlight the need for investments in data infrastructure, marketing analytics education, and transparent, trust-based approaches to data management. Personalisation thus represents both a strategic opportunity and a developmental challenge for Georgian companies navigating digital transformation.
ხელოვნური ინტელექტის გამოწვევბი მედიაინდუსტრიაში ,
ნაშრომი იკვლევს ხელოვნური ინტელექტის (AI) გავლენას მენტალურ ჯანმრთელობაზე - როგორც დიაგნოსტიკურ, პრევენციულ და თერაპიულ ინსტრუმენტს. წარმოდგენილია ინტერდისციპლინური ანალიზი ნეირომეცნიერების, ემოციური ინტელექტისა და ეთიკის გადაკვეთის წერტილზე. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ალგორითმული ემპათიის მოდელებს, რომლებიც ცდილობენ ადამიანის ემოციური აღქმის სიმულაციას ტექნოლოგიურ სისტემებში. განხილულია ეთიკური საკითხები - მონაცემთა დაცვა, ემოციური ავთენტურობა. კვლევის მიზანია ტექნოლოგიური ცნობიერებისა და ჰუმანური ემპათიის სინთეზის მოდელის წარმოდგენა, რომელიც მენტალური კეთილდღეობის ხელშეწყობის ახალი მიმართულებაა.